وقتی عبور و مرور اتومبیل‌های شخصی به قدری زیاد شد که باعث ترافیک‌های سرسام‌آور گردید، مدیران شهری به منظور کاهش این رفت و آمدها دست به اقدامی زدند که بتوان این معضل را حل کرد. این اقدام شامل یک طرح بود که در مناطق شهری تعیین‌شده‌ای تنها تعداد خاصی از خودروها که دارای شرایط ویژه‌ای بودند حق ورود و خروج داشته باشند. این طرح از تهران شروع شد و امروزه هم بیشترین مناطق کشور که باید از این طرح پیروی کنند مربوط به تهران است و هم اکنون درحال اجراست.

طرح ترافیک در شهر تهران

با بیشتر شدن جمعیت و به دنبال آن زیاد شدن عبور و مرور مردم، شهرداری تهران متوجه شد که میزان رشد راه‌سازی در شهر تهران و حتی زیاد شدن ساختارهای حمل و نقل عمومی شهری هم نمی‌تواند کمک شایانی به کنترل ترافیک و کم‌تر شدن آلودگی هوا و صرفه‌جویی در وقت مردم کند. به همین دلیل به مرور زمان صحبت از طرح‌هایی مبنی بر موضوع منطقه محدوده ترافیک در شهر شد.

طبق این طرح، به جز اتوموبیل‌های در اختیار حمل و نقل عمومی یعنی تاکسی‌ها و ون‌ها و اتوبوس‌های داخل شهری و اتوموبیل‌های مربوط به ساز و کار اورژانس و آتش‌نشانی و پلیس، بقیه خودروهای شخصی می‌بایستی از محدودیت‌هایی مربوط به ورود به مناطق پر تراکم تبعیت کنند. 

تاریخچه‌ی طرح ترافیک

بحث محدودیت در مناطق پر عبور شهر تهران پیشینه‌ای طولانی دارد. در واقع اولین بار در سال ۱۳۵۸ بود که با تعیین یک مسیر ویژه فقط برای اتوبوس‌ها آغاز به کار کرد. قوانین محدودیت‌ها تا سال ۱۳۸۴ بارها بازبینی شد و مقررات تازه‌ای روی کار آمدند. بعد از آن طرحی مصوب شد که طبق آن اولویت‌هایی بر حسب شغل مردم تعیین شد و بر همین اساس قیمت‌هایی برای خرید مجوز ورود به طرح مشخص گردید. اما این طرح خیلی کارامد نشد چرا که به‌دلیل ارزان بودن قیمت این طرح‌ها حجم انبوهی از خودروهای دارای سهمیه می‌توانستند وارد طرح شوند و باز همان آش و همان کاسه. 

بالاخره در سال ۹۶ بود که شهرداری تهران یک بار دیگر طرح کنترل ترافیک را بازبینی کرد. 

حذف طرح زوج و فرد

طرح زوج و فرد طرحی بود که بر اساس آن خودروهایی که شماره‌ی آخر پلاکشان فرد بود در روزهای فرد و خودروهایی که شماره‌ی آخر پلاکشان زوج بود در روزهای زوج حق ورود و خروج به مناطق مشخص‌شده‌ی طرح بودند. اما این طرح هم نه تنها کارساز نبود بلکه باعث شد افرادی به خرید دو اتومبیل با پلاک‌های زوج و فرد کنند که این خود به بیشتر شدن خودروها در پایتخت منجر شد. سرانجام در تیرماه سال ۱۳۹۸ طرح زوج و فرد هم حذف شد و «طرح کنترل آلودگی هوا» جایگزین آن شد.   

     

طرح ترافیک جدید، سال ۹۹

با اعلام شهرداری تهران طرح ترافیک سال ۹۹ هم مثل سال قبل در محدوده مرکز شهر تهران اجرا می‌شود. به همین دلیل ضروری است همه‌ی افرادی که در تهران صاحب خودرو هستند یا از خارج تهران قصد سفر به تهران با خودروی شخصی را دارند، پیش از ورود به محدوده طرح ترافیکی در سایت «تهران من» به آدرس My.Tehran.ir رجوع و ثبت نام کرده و یا از طریق اپلیکیشن شاپ نسبت به پرداخت طرح خود اقدام کنند.

قوانین طرح ترافیک جدید

این طرح در روزهای شنبه تا چهارشنبه لازم به اجراست. طرح ترافیک جدید نه تنها در روزهای جمعه و روزهای تعطیلات رسمی اجرا نمی‌شود، بلکه پنجشنبه‌ها هم لازم به اجرا نیست. هدف از این برنامه‌ریزی این بود که با توجه به خلوت بودن خیابان‌ها در روزهای پنجشنبه، با حذف کردن این روز از طرح ترافیک می‌توان بخشی از ترافیک روزهای دیگر را به پنجشنبه توزیع کرد. لذا ورود به هر محدوده‌ای که پیش از این جزء طرح محسوب می‌شد در روزهای پنجشنبه برای همه دارندگان خودرو بلامانع است.

 البته از آن جایی که طرح آلودگی هوا یا محدوده دوم هنوز اجرا می‌شود هر دارنده‌ی خودرویی که وارد طرح بشود از سهمیه‌ی بیست روزه‌اش که برای یک فصل در نظر گرفته کم می‌شود. اگر قصد تردد در روزهای پنجشنبه در محدوده‌ی طرح آلودگی را داشته باشید و سهمیه ندارید لازم است با دانلود اپلیکیشن شاپ روی اندروید و iOS و ورود به به این برنامه با وارد کرده شما تماس خود و رفتن به بخش خدمات خودرو، پس از استعلام، نسبت به پرداخت آن اقدام کنید. این را هم باید بدانید که ساعت اجرای این طرح در روزهای پنجشنبه محدودتر است و از ساعت ۶:۳۰ صبح تا ۱۳:۳۰ ظهر محاسبه می‌شود.

مدت زمان اجرای طرح ترافیک جدید نسبت به طرح پیشین دو ساعت افزایش پیدا کرده. این طرح از ساعت ۶:۳۰ صبح تا ۱۹ اجرا می‌شود.

هزینه‌ی طرح چقدر است؟

هزینه‌ای که مردم عادی و صاحبان خودروهای شخصی باید پرداخت کنند همان هزینه‌ای است که خودروهای سهمیه‌ای متعلق به دستگاه‌های دولتی و دیگر نهادهای عمومی باید بپردازند. و فقط بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر، سهمیه‌های معلولان، بیماران خاص، خبرنگاران، آژانس‌ها و وانت بارها از یک تخفیف برخوردار است. همچنین هزینه‌ی عبور در محدوده‌ی طرح برای جانبازان بالای ۲۵درصد رایگان است.

چگونه خریدن هزینه‌ی تردد 

در طرح ترافیک جدید دیگر توانایی خرید یک جا برای یک سال از بین رفته است. نرخ عوارض تردد در محدوده طرح ترافیک هر روز بسته به نوع معاینه فنی خودرو و ساعت تردد شما در محدوده محاسبه می‌شود. یعنی این‌که شما در چه ساعتی از روز قصد ورود و خروج از محدوده طرح را دارید تعیین‌کننده‌ی نرخ طرح شماست. اگر در ساعات اوج شلوغی وارد طرح بشوید باید هزینه‌ی بیشتری نسبت به تردد در ساعات خلوت‌تر در محدوده طرح پرداخت کنید و برعکس. همچنین خودروهایی که معاینه فنی برتر دارند، ۲۰ درصد تخفیف شامل حالشان می‌شود. 

ساعات ۶:۳۰ تا ۱۰ صبح و ۱۶ تا ۱۹ عصر جزء ساعت‌های اوج ترافیک حساب می‌شوند و هزینه‌ای که برای تردد در ساعاتی غیر از ساعت‌های اوج ترافیک لازم به پرداخت است چیزی حدود کمتر از نصف ساعات اوج صبح و عصر محاسبه می‌شود. 

جزئیات بیشتر را در پایین می‌توانید ببینید:

  • ورود در ساعات اوج ترافیک، خروج در ساعات اوج ترافیک با معاینه فنی برتر: ۲۸۸۰۰ تومان
  • ورود در ساعات اوج ترافیک، خروج در ساعات اوج ترافیک با معاینه فنی معمولی: ۳۶۰۰۰ تومان

  • ورود در ساعات اوج ترافیک، خروج در ساعات عادی ترافیک با معاینه فنی برتر: ۱۹۲۰۰ تومان
  • ورود در ساعات اوج ترافیک، خروج در ساعات عادی ترافیک با معاینه فنی معمولی: ۲۴۰۰ تومان

  • ورود در ساعات عادی ترافیک، خروج در ساعات اوج ترافیک با معاینه فنی برتر: ۱۹۲۰۰ تومان
  • ورود در ساعات عادی ترافیک، خروج در ساعات اوج ترافیک با معاینه فنی معمولی: ۲۴۰۰۰ تومان

  • ورود در ساعات عادی ترافیک، خروج در ساعات عادی ترافیک با معاینه فنی برتر: ۱۳۴۴۰ تومان
  • ورود در ساعات عادی ترافیک، خروج در ساعات عادی ترافیک با معاینه فنی معمولی: ۱۶۸۰۰ تومان

این هزینه‌ها به کجا می‌روند و صرف چه چیزی می‌شوند؟

تمام هزینه‌هایی که دارندگان خودروهای شخصی به منظور ورود به محدوده‌ی ترافیک صرف خرید طرح ترافیک جدید می‌کنند به حساب شهرداری همان شهر می‌رود. و شهرداری این پول‌هارا خرج حمل و نقل و بهبود دادن عملکرد همین طرح می‌کند. هزینه‌هایی مثل تامین تجهیزات مورد نیاز برای هرچه بهتر کار کردن و نظاره‌ درست بر چگونگی ساز و کار طرح ترافیک. همچنین ساختن و گسترش دادن راه‌ها به‌منظور دسترسی سریع‌تر یا ایجاد و گسترش شبکه‌های حمل و نقل عمومی مثل مترو و اتوبوس‌های  BRT.

یک امتیاز برای ساکنان محدوده طرح ترافیک

در سنوات گذشته بیشتر افرادی که ساکن محدوده طرح ترافیک بودند از هیچ امکانی برای وارد شدن به خانه یا خارج شدن از آن به‌وسیله‌ی خودروهای شخصی در ساعات مقرر شده طی روزهای هفته را نداشتند. اما در طرح ترافیک جدید امتیازی برای ساکنان این مناطق در نظر گرفته شده که به‌وسیله‌ی آن می‌توانند به‌طور کاملا رایگان در دو ساعت ابتدایی (یعنی از ۶:۳۰ تا ۸:۳۰ صبح) و دو ساعت انتهایی طرح (یعنی از ۱۷ تا ۱۹ عصر) یک بار از محدوده طرح خارج و یک بار هم به محدوده طرح ورود کنند. طبیعی است که ساکن این محدوده اگر بخواهد خارج از این ساعات در محدوده طرح ترافیک تردد کند بایستی همچو بقیه شهروندان عوارض عبور خود را بپردازد. همچنین برای این ساکنان عبور و مرور در محدوده‌ی طرح آلودگی هوا یا همان زوج و فرد با همین شرایطی که ذکر شد بلامانع است.

سهمیه‌ای برای خبرنگاران

طبق مصوبه شورای اسلامی شهر تهران، تا سه درصد از کل مجوزهای طرح ترافیک جدید به خبرنگاران، عکاسان خبری و روزنامه‌نگاران تعلق گرفته. این مجوزها جهت راحت شدن آن گروهی است که وظیفه‌ی تولید اخبار و آگاه کردن مردم از وضعیت و اتفاقات مهم داخل شهر را به‌عهده دارند. لازم است خبرنگاران، روزنامه‌نگاران و عکاسان خبری یک قرارداد کار معین دائمی یا موقت در یک خبرگزاری، نشریه یا پایگاه خبری داشته باشند و مدرکی ارائه دهند که حاکی از اشتغال مستمر در این مشاغل ذکر شده باشد. لازم به ذکر است که پلاک خودروی این افراد حتما باید برای تهران باشد.